Tolosa: se son recordats de Giulio Cesare Vanini a l’ocasion del 400n anniversari de son execucion

Dissabte passat, 9 de febrièr, se tenguèt sus la Plaça dels Salins de Tolosa la commemoracion del suplici e del cremament de Giulio Cesare Vanini, executat precisament en aquel luòc fa 400 ans. L’omenatge l’animèron lo poèta tolosan Serge Pey e l’artista sarda Chiara Mulas e l’organizèt la Federacion per la Liura Pensada de la Nauta Garona.
 
Lo jove filosòf e umanista moriguèt sus aquela plaça mondina lo 9 de febrièr de 1619. Li talhèron la lenga, l’escanèron e lo cremèron en lançant sos cendres al vent. Lo parlament de Tolosa l’aviá condemnat a morir d’aquel biais coma “atèu e blasfemaire del nom de Dieu”. L’acusava un nòble nomenat Francon, que declarèt davant lo tribunal que Vanini “rebutava sovent l’existéncia de Dieu e s’èra trufat dels mistèris de la fe crestiana”. De son costat, Vanini refusèt aquelas acusacions, declarèt sa fe catolica e quitament diguèt que la natura es una pròva de l’existéncia de Dieu. Mas aquò li serviguèt pas a res.
 
Èra nascut a Taurisano (Polha) l’an 1585, al sen d’una familha d’origina espanhòla. Faguèt sos estudis a Nàpols de drech civil e canonic e venguèt prèire. Puèi se consagrèt a plusors estudis multiples dont l’astronomia, las matematicas e la medecina.
 
Foguèt un dels principals defensors del libertinisme, un corrent de pensada filosofica e literària que se popularizèt en Occitània al sègle XVII. Lo libertinisme promoviá la liura pensada e l’afranquiment dels dògmas religioses e morals. Vanini criticava doncas l’autoritat del papa e cerquèt pertot en Euròpa qualqu’un que li poguèsse ajudar a sosténer sa pensada. Demorèt a Pàdoa, Venècia e Londres ont se faguèt anglican fins que rompèsse sa relacion amb Abbot, lo primat d’Anglatèrra, a causa de l’intolerància d’aqueste. Puèi foguèt a Brussèlas, Genèva, Lion, París… e fin finala demorèt a Tolosa, ont trobèt una administracion fòrça conservatritz que lo faguèt torturar e tuar.
 
Sembla qu’aviá escrich mai d’una dotzena d’òbras mas ara se’n sèrvan pas que doas: Amphitheatrum æternæ Providentiæ Divino-Magicum (Anfiteatre de la providéncia etèrna), òbra redigida a Lion en 1615, e De Admirandis Naturæ Reginæ Deaeque Mortalium Arcanis (A prepaus dels remirables mistèris de la natura, reina e divessa dels mortals), escricha a París en 1616.

 
 
 
 

 

Es lèst lo primèr numèro de la revista de <em>Jornalet</em> en papièr

Es lèst lo primièr numèro de la revista en papièr que i cap una seleccion dels melhors articles publicats per Jornalet, long de sas primièras sèt annadas, 2012-2018. Al total, la revista compta 84 paginas ont se tròba doas informacions de cada an, una de nacionala e una d’internacionala, sèt entrevistas e catòrze articles d’opinion. Escricha en una lenga de qualitat, la revista conten d’articles en totes los dialèctes occitans.
 
Per far la seleccion avèm pres en compte las avaloracions dels legeires, los comentaris e los nombres de vesitas.
 
La revista la mandarem gratuitament a totas las gents qu’an sostengut Jornalet. Se’n prevei un exemplar per totes aqueles qu’an fach un don o son de sòcis de las associacions que mantenon lo jornal numeric occitan, es a dire los Amics del Jornalet del costat nòrd dels Pirenèus, e l’ADÒC del costat sud.
 
Lo prètz de venda al public es de 10 èuros. E ara, abans de decidir se ne farem estampar 500 exemplars o 1000, aviam una campanha de micromecenatge a la faiçon d’una prevenda. Se sèm pro de mond per ne reservar un exemplar, farem virar la rotativa fins qu’ajam estampat un milièr d’exemplars.  Cresèm qu’es un document que totes los amoroses de la lenga occitana voldràn aver, e per aquela rason entamenam aquesta campanha.
 

Detalh de l’interior:

Ensenhador:
 

 
 

 

Cossí crear d’oxigèn e d’idrogèn amb d’aiga

Als Estats Units, lo Departament d’Energia e lo Laboratòri Nacional d’Argonne an trapat cossí far d’oxigèn e d’idrogèn (aqueste pòt èsser utilizat coma carburant) amb d’aiga. Es una tròba de las apassionantas que demòstra lo naut nivèl de la sciéncia actuala.
 
Per o far, una còla de scientifics, dirigits per Lisa Utschig, una quimista d’aquel laboratòri, trobèt la draia que permet de tresmudar d’aiga en idrogèn e oxigèn en tot utilizar d’energia solara, coma fan las plantas aqüaticas. Lo camin foguèt l’utilizacion de dos complèxes de proteïnas.
 
La descobèrta contunhèt d’autres trabalhs que permetèron de cercar sus aquel grop de proteïnas (nomenat Fotosistèma I) amb l’utilizacion de la membrana d’una proteïna e de lutz solara per provocar que d’electrons faguèsson d’idrogèn. Mas aquò foguèt solament la primièra partida del procès per generar d’idrogèn e caliá mai de recèrca per o poder far totalament.
 
Aital, en tot trabalhar amb un segond grop de proteïnas e de lutz solara, poguèron trencar d’aiga e prene d’electrons del procès. Aquò foguèt sonat Fotosistèma II, un procès que completava lo primièr e qu’entraïnèt lo succès final del procès.
 
“Es un grand e bèl trabalh pr’amor qu’es pro simple, çò diguèt Utschig. Se pòt utilizar aquela membrana amb un catalisador per far la quimia que se vòl. La clau foguèt cossí obténer dos electrons del catalisador d’una manièra rapidament successiva”.
 
 
D’experimentacions anterioras
 
La còla de quimistas estatsunidencs aviá ja doncas plan trabalhat amb aquel procès mas poguèron reüssir sonque dins sa primièra partida. Tot aquò pr’amor que los dos grops de proteïnas son cobèrtas per de membranas tilacoïdas (coma las que se pòt trobar en de plantas que fan d’oxigèn a travèrs del cloroplast). Los quimics levèron la membrana dirèctament de la natura, un fach essencial per las doas partidas de la fotosintèsi. “Es un camin dirècte vèrs lo transferiment d’electrons proteïnics”, çò contunhèt Utschig, mas aquò arrestèt pas l’utilizacion d’un catalisador dins lo Fotosistèma I.
 
Segon aquela cercaira, l’esquèma apelat 2 (lo nom tecnic per la cadena de transpòrt d’electrons dins la fotosintèsi naturala dins una membrana tilacoïda) e lo catalisador sintetic se pòdon aital amassar aisidament. “Es un procès bèl e simple, çò volguèt soslinhar Utschig, pr’amor que la membrana naturala pòt èsser utilizada per far qué que siá”.
 
Una darrièra fasa del procès aviá de besonh de cambiar un catalisador de cobalt o niquèl per un autre catalisador de platin utilizat abans e fòrça mai car. Aquò foguèt fach puèi per reduire lo còst del procès. (Legissètz la seguida)

 
Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l’article entièr aicí.

 

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies