Cauma!

La còla de Jornalet jonh lo refús general qu’an exprimit divèrses collectius d’Occitània, de Catalonha e d’endacòm mai, envèrs la senténcia judiciària contra los caps socials e p…

Catalonha: son partidas las cinc Marchas per la Libertat

Son partidas las cinc grandas Marchas per la Libertat en Catalonha. Ièr de matin los caminaires partiguèron de cinc vilas (Girona, Vic, Berga, Tàrrega e Tarragona). Las caminadas d’aperaquí 100 quilomètres passaràn de vila en vila e arribaràn deman divendres a Barcelona ont una seisena marcha d’una jornada tanben jonherà los caminaires.  Amb aquela accion, organizada per l’Assemblada Nacionala Catalana e Òmnium, se manifèsta lo refús de la senténcia de la Cort Suprèma espanhòla contra los presonièrs politics catalans.
 
Las marchas s’acabaràn a Barcelona dins l’encastre d’una cauma generala cridada pels sindicats. Per tant, caumaires e caminaires se jonheràn a 17h e entamenaràn una manifestacion.
 
Las marchas comencèron aqueste dimècres, dos jorns après que se foguèt publicat lo verdicte que condemna nòu elegits e caps socials catalans a de penas d’entre 9 e 13 ans de preson, en descadenant una avalanca de protèstas     massissas que saturan Catalonha. De soslinhar l’ocupacion de l’aeropòrt de Barcelona per una molonada e l’accion estonanta a Madrid ont 1200 veituras bloquèron l’accès a l’aeropòrt de Madrid.
 
 
Inspiradas de marchas pacifistas istoricas
 
Inspiradas de marchas pacificas istoricas, las Marchas per la Libertat vòlon mostrar una responsa de país en favor de la libertat dels presonièrs politics, dels exiliats, contra la repression e per revendicar lo drech d’autodeterminacion. Cèrcan d’engatjar tot lo país d’un biais transversal e plural per tal de tornar als ciutadans lo ròtle decisiu de las mobilizacions, coma la que reüssiguèt a menar a bon tèrme un referendum perseguit lo 1r d’octòbre de 2017, malgrat la fòrta repression.
 
“Avèm decidit d’avançar. O avèm fach maites còps dins l’istòria d’aqueste país, plena de luchas d’abitants, del trabalh, de caumas e de manifestacions. Sèm estats e sèm un pòble obstinadament quilhat, grelh de fòrça luchas, que s’es pas jamai resignat e qu’a tostemps luchat per avançar”, çò ditz lo manifèst de las Marchas. A mai precisa qu’aquelas caminadas las fan “dins un encastre ostil” perque “l’estat cèrca de violar de dreches fondamentals que vòl criminalizar, e de nos far creire que votar es un delicte, que participar a una manifestacion de massa es un delicte, qu’es pas permés d’èsser en desacòrdi, e que manténer sa posicion es una rason per èsser encarcerat.”

 

El vicepresident del Consell Departamental, màxima institució de Catalunya Nord, participa a la marxa per la llibertat. https://t.co/5vWQCuLbiE

— Júlia Taurinyà (@JuliaTaurinya) October 16, 2019

 

La «Marxa per la llibertat» arriba a #Gironella @AncBergueda pic.twitter.com/jizm3bvHqV

— Nati Adell (@Natiadell) October 16, 2019

 

#EnMoviment
La Marxa per la Llibertat aplega milers de persones a la columna de Vic. Ara sortint de Vic direcció Centelles camí de Barcelona per la C17#MarxesXLlibertat #MarxesXLlibertatVic pic.twitter.com/WlAcVbVKF6

— Setembre (@elsetembre) October 16, 2019

 

 

5 mistèris de l’evolucion

L’evolucion umana es un procès plan complèxe. Fins al ponch que i a fòrça personas uèi que, malgrat tot çò que dison d’escòlas, d’universitats e de mejans de comunicacion, comprenon pas plan tot çò que s’es debanat amb l’evolucion de nòstra espècia. Encara i a de cercaires que pòdon pas respondre a totas las qüestions. Car encara i a questions per resòlver.

Perqué avèm de cervèls mai grands?
 
D’aver de cervèls mai grands es un fach qu’ajudèt nòstra espècia a conquerir la planeta. Totun, d’aver de cervèls mai grands es biologicament car. Ocupa solament un 2% de nòstra massa corporala mas a de besonh de mai d’un 20% de nòstra energia. Fins fa sonque 2 milions d’annadas cap de nòstres ancessors aguèt pas jamai un cervèl tan grand. Alara, perqué? Una responsa scientifica poiriá èsser qu’ajudèt l’espècia a far de melhors espleches. Una autra responsa (sociologica) afirma qu’auriá ajudat nòstra espècia dins nòstra sociabilitat (tras que necessària). Malgrat tot, la responsa scientifica finala es pas encara arribada e sonque i a, a l’ora d’ara, d’ipotèsis.
 
 
Perqué sèm bipèdes?
 
Nòstres ancessors comencèron de caminar sus dos pès abans que lo cervèl venguèsse mai grand e tanben abans que comencèsse de far de melhors espleches. Alara, perqué o far? Una de divèrsas responsas scientificas ditz qu’aital utilizam fòrça mens d’energia. A mai, de liberar las mans poiriá aver ajudat l’espècia a portar de noiridura. Una autra ipotèsi encara afirma qu’o caliá far pr’amor que los nostres ancessors sortiguèron de la sèlva e comencèron de viure dins la savana pr’amor del cambiament environamental. Lo soleh ailà es mai fòrt e caliá reduire la superfícia corporala qu’aviam jos l’astre solar. E de caminar sus dos pès i ajudèt plan. Totun, cap ipotèsi es pas encara estada demostrada.
 
Perqué pèrdre los pèls?
 
Una diferéncia estonanta entre nòstra espècia  e quina espècia de primat que siá es qu’aquestes an fòrça mai de pèls sul còrs que nosautres (totun, i a de scientifics qu’afirman qu’avèm encara la meteissa proporcion pr’amor que sèm mai grands, mas aquò depend tostemps de l’individú). Una responsa poiriá èsser que caliá aver una temperatura corporala pus freja quora arribèrem dins la savana. Benlèu la pus espandida es aquela que ditz qu’aital lo risc d’infeccions e malautiás venguèt mendre.
 
Perqué s’escantiguèron las autras espècias umanas?
 
Fa 24 000 ans, la nòstra espècia èra pas la soleta sus la planeta. A mai, i aviá Homo floresiensis al Pacific (que i demorèt fins fa sonque 12 000 ans), los darrièrs neandertalians (escantits fin finala a l’entorn de Gibartar) e tanben de clans denisovans. Un pauc puèi, sonque demorava nòstra espècia. Perqué? Se produguèron d’infeccions entre las diferentas espècias qu’auciguèron d’unas e pas las autras? O nòstra espècia provoquèt l’escantiment de las autras per mejan d’una guèrra d’extermini totala? Degun a pas cap de responsa segura encara uèi lo jorn.  (Legissètz la seguida)

 
Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l’article entièr aicí.

Sardenha: an manifestat per la fin de “l’ocupacion militara” de l’illa

Qualques milièrs de personas manifestèron dissabte passat a Cresti Frasca (Sardenha) per exigir que se metèsse fin a “l’ocupacion militara” de l’illa. Cridats pel collectiu A Foras (“Defòra” en lenga sarda), los manifestants deploran que mai de 35 000 ectaras de Sardenha sián de territòri militar. A Foras manifèsta dempuèi longtemps contra los marrits efièches de tanta preséncia militara sus l’environament e la santat de las personas e dels animals.
 
Lo collectiu A Foras es format de 42 associacions e denóncia la preséncia militara “opressora” en Sardenha que, çò dison, causa “devastacion environamentala”, “especulacion” e “despoblament e emigracion forçada”. A mai, critica que l’illa siá usada per experimentar d’armas nòvas e per “enriquir las usinas de la mòrt”, çò rapòrta Nationalia.
 
Los opausants a l’exagerada preséncia militara presentan los rapòrts de divèrses cercaires que restacan los exercicis militars a l’aument dels càncers que los patisson umans e animals.
 
Segon de donadas del govèrn sarde, lo territòri militar de Sardenha es lo 60% del total d’Itàlia, mas l’illa representa pas que lo 2,5% e los abitants l’8%.
.
 

 

Zente meda eris a sa #manifestada contra s’ocupatzione militare de sa Sardinna. #aforas #cabufrasca #liberu #indipendentzia #sotzialismu #sardinna pic.twitter.com/5SET4QRpud

— Riccardo Chessa (@RickyChessa) October 13, 2019

 

 

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies