Belgica, Eslovènia, Finlàndia, Lituània, Ongria, Norvègia, Irlanda e Chequia critican la repression contra Catalonha e Aran

E mai l’Union Europèa se siá mostrada favorabla a la repression del govèrn de Mariano Rajoy contra Catalonha e Aran, una tièra de govèrns europèus l’an criticada.
 
 
Belgica critica la violéncia
 
Lo primièr qu’o a fach es lo primièr ministre bèlga, Charles Michel. “La violéncia non pòt pas jamai èsser la responsa! Condemnam totas las formas de violéncia e tornam afirmar nòstre apèl a un dialòg politic”, çò diguèt Michel. En mai d’aquò, lo ministre de l’Interior d’aquel meteis govèrn, Jan Jambon, se demandava ont èra Euròpa e perqué respondiá pas a las agressions contra Catalonha.
 
Lo govèrn espanhòl reagiguèt amb una fòrta indignacion e o considerèt coma “una ataca inacceptabla”. En represalhas, Espanha pensa de levar son sosten a Catherine de Bolle, la candidata de Belgica a dirigir l’Europòl.
 
 
Reconeissença d’Eslovènia
 
Quant a el, lo primièr ministre eslovèn, Miro Cerar, diguèt qu’èra chepicat per la situacion en Catalonha a causa de la repression espanhòla. E mai lo numèro dos dels socialistas eslovèns, Jan Skoberne, afirmèt qu’Eslovènia reconeisseriá l’independéncia de Catalonha e Aran.
 
De son costat lo president del parlament esloven, Molan Brgelz, afirmèt que Catalonha aviá drech d’autodeterminacion e anoncièt que cridariá l’ambaissador d’Espanha per demandar d’explicacions sus la repression.
 
E totjorn en Eslovènia, Miha Lobnik, qu’es l’avocat del Principi d’Egalitat d’Eslovènia, una institucion oficiala que defend los dreches dels ciutadans de la republica, exprimiguèt net e clar son refús de la repression espanhòla. Lobnik se demandava se los eslovèns volián far partida d’una Union Europèa que permetiá aquel tractament dels catalans.
 
 
Finlàndia: “La violéncia en Catalonha es inacceptabla”
 
Lo president finlandés, Sauli Niinistö, publiquèt lo quite 1r d’octòbre, jorn del referendum, una declaracion sus Twitter qu’assolidava que la situacion de Catalonha èra fòrça delicada e que caliá una negociacion. Niinistö reclamava amb claretat que s’acabèsson las menaças.
 
E mai lo Ministèri dels Afars Estrangièrs finlandés apondiá que “la violéncia en Catalonha es inacceptabla”.
 
 
Lituània: “La violéncia ajudarà pas”
 
Tanben lo jorn del referendum, lo ministre dels afars estrangièrs lituan, Linas Antanas Linkevičius, afirmèt que la violéncia ajudariá pas a resòlvre lo problèma catalan e reclamava al lo govèrn de Rajoy que dialoguèsse amb  “son pòble”.
 
 
Norvègia mòstra son chepic
 
Dins la meteissa linha se preocupava lo Ministèri dels Afars Estrangièrs norvegian, que crenhiá una possibla pojada de la violéncia.
 
 
Chequia se demanda s’aquò es l’UE en 2017
 
En Chequia èra lo pòrtavotz del govèrn, Martin Ayrer, que manifestava sa protèsta. Ayrer demandava irònicament se los imatges de Catalonha que publicavan los mèdias chècs èran vertadièrament de l’an 2017 e d’un estat membre de l’Union Europèa.
 
 
Irlanda planh la repression
 
De son costat,  lo primièr ministre d’Irlanda acceptèt la demanda presentada al parlament d’aquel país, e telefonarà a Mariano Rajoy per exprimir lo planh de son país a prepaus de la violéncia e la repression de l’estat contra lo referendum.
 
 
Putin e Berlusconi
 
E darrièrament lo president rus, Vladimir Putin, e l’èx-president italian, Silvio Berlusconi, an profechat de l’escasença per criticar la doble mesura de l’Union Europèa.
 
Putin critiquèt que l’UE encoratgèsse lo separatisme en sostenent l’independéncia de Kosova. “Ara o patís amb l’afar de Catalonha”, çò diguèt segon Russia Today. “Sembla qu’als uèlhs de nòstres collègas i a de luchaires legitims de l’independéncia e la libertat, e d’autre latz i a los separatistas, que pòdon quitament pas defendre lors dreches amb de procediments democratics”, çò ajustèt lo cap rus.
 
 
Per quant a Berlusconi, critiquèt ièr delà la decision del govèrn espanhòl de reprimir lo referendum. “Respècti Mariano Rajo, mas ieu probablament auriái pas mandat la Gàrdia Civila per evitar que los catalans votèsson al referendum”, çò diguèt.
 

“De faissisme”
 
Mas benlèu la critica pus fòrta arribèt ièr de la man de l’èx-ambaissador britanic Craig Murray. “Dissòlvre un parlament per forçar una nòva eleccion pr’amor que t’agrada pas çò que lo mond votèron, es, sens cap de dobte, de faissisme”, çò diguèt.
 

Dissolving a working parliament to force a new election, because you do not like the way people voted, is undeniably fascism. #Catalonia

— Craig Murray (@CraigMurrayOrg) 20 d’octubre de 2017

 
França e Alemanha sostenon Rajoy
 
A l’opausat dels primièrs ministres europèus que demandan dialòg son Emmanuel Macron e Angela Merkel, las autoritats màgers dels païses de l’UE. Totes dos an manifestat aquesta setmana lor sosten explicit a Rajoy e a respectar la Constitucion espanhòla. “Lo Conselh Europèu serà marcat per un messatge d’unitat a l’entorn d’Espanha”, çò diguèt Macron just abans lo començament de la reünion de ièr delà.

 

 

Descobèrta d’una vila medievala en Etiopia

Lo temps que va. Lo temps que ven. L’umanitat tanben. E las vilas qu’aquesta a bastidas. Una còla scientifica internacionala a descobèrt las roïnas d’una anciana vila medievala apelada Harlaa e oblidada dempuèi lo sègle XIIn.  A aquela epòca èra coneguda coma la vila dels gigants.
 
La descobèrta balha mai Lutz sus l’origina del comèrci internacional medieval e l’islam en Etiopia entre los sègles Xn e XVn. La vila es considerada coma una pròva de mai del ligam etiopian amb lo golf Persic, Egipte e Índia pendent de sègles.
 
De mai, es una descobèrta estonanta pr’amor que confirma que dins la vila i avián d’artisans que comerçavan amb tota la planeta a travèrs de l’ocean Indian e la mar Roja.
 

Una epòca e de luòcs oblidats
 
“De descobrir aquesta vila es una vertadièra revolucion arqueologica pr’amor qu’Etiopia es sovent desmembrada –çò expliquèt Timothy Insoll, arqueològ de l’Universitat d’Exeter–. Aviá coma nom Harlaa e es uèi lo jorn a 120 quilomètres de la mar Roja e mai de 300 d’Addis Abeba, la capitala etiopiana. Totun, a l’epòca èra un vertadièr centre de creacion de joièls e d’autras pèças qu’èran vengudas per tota la region e de mai luènh encara”.
 
Segon los arqueològs, Harlaa èra compausada d’estrangièrs que demoravan dins la vila mas tanben d’abitants locals. Èra una vila amb una populacion plan mesclada que comerçava amb d’autras vilas de la mar Roja, l’ocean Indian e tanben fins al golf Arabic.
 
La vila èra bastida amb de grandas pèiras e aquò se poguèt far solament se lors abitants avián fòrça argent. Es benlèu per aquò que dins la region se  disiá qu’ailà demoravan de gigants. Los arqueològs sabon pas encara s’aquò fa referéncia a la talha dels abitants o s’èran plan poderoses pr’amor que tenián fòrça sòus.
 
“Totun, èra una comunautat plan mesclada – çò diguèt Insoll–. Son estadas trobadas de pèças fòrça pauc abitualas, amb una origina chinesa, coma de pèças d’argent. Fasiá de temps que los païsans de la region en trobavan e i aviá una legenda sus una vila de gigants”.
 
L’anecdòta es que los abitants de la region creson pas encara a las explicacions dels arqueològs, e las esqueletas trobadas, çò dison los païsans locals, son de filhs de gigants e pas d’adultes. Un cas de victòria de la legenda sus la sciéncia.
 
Es clar que los arqueològs son pas d’acòrdi amb aquò. Las soletas pròvas de las roïnas de Harlaa son fins ara una mosqueta del sègle XIIn, de   sepulturas musulmanas e plusors pèças de veire, de ròca e de jòias e de ceramica qu’an d’originas divèrsas: Madagascar, las illas Maldivas, Iemèn, China e d’argent de l’Egipte del sègle XIIIn.
 
L’arquitectura de la mosqueta es abituala dins la region e parièra a d’autras trobadas dins lo sud de Tanzania e Somalilàndia, aquò demostrariá que las divèrsas comunautats islamicas que i aviá en Africa a l’epòca èran restacadas.
 
En mai d’aquò, çò trobat pels arqueològs permet d’afirmar que los joielièrs de la vila fasián de joièls de nauta qualitat: de pèças delicadas d’argent, bronze e tanben amb de pèiras preciosas e de veire. Per o far utilizavan una tecnologia qu’alara èra coneguda en Índia e aquò poiriá demostrar que i aguèt una granda relacion comerciala entre aquel país e la vila d’Harlaa. (Legissètz la seguida).

 
Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l’article entièr aicí.