Armenia: cent ans d’un genocidi qu’encara lo vòlon negar

Uèi, 24 d’abril, es un jorn de dolor per la nacion armènia, tant pels abitants de la petita Republica d’Armenia coma per las comunautats en diaspòra. Un milion e mièg d’armènis foguèron tuats en mans dels otomans davant la passivitat de la comunautat internacionala, que solament se concentrava sus la Primièra Guèrra Mondiala.
 
Lo 24 d’abril de 1915, uèi fa cent ans, las autoritats turcas arrestèron sèt cents intellectiuals armènis a Constantinòple (uèi Istambol). Aquel jorn, conegut coma lo Dimenge Roge, marca lo jorn que comencèt lo genocidi d’aquel pòble de tradicion crestiana en mans del regim ultranacionalista dels Joves Turcs. En un pauc mai d’un an, se calcula que tuèron 1,5 milion d’armènis e que 850 000 foguèron desplaçats e menats, en las infernalas Marchas de la Mòrt, a de camps de concentracion alonhats de lors regions. Las minoritats assiriana e grèga de l’empèri tanben foguèron chapladas amb de centenats de milièrs de mòrts pendent aquel periòde.
 
La tòca èra l’eliminacion fisica del pòble armèni dins lo territòri de l’estat turc, e mai s’una lei turca de 2007 enebís de parlar de genocidi e sosten que la populacion turca foguèt victima dels armènis. Segon la version oficiala, Constantinòple (Istambol) aviá paur d’una solidaritat crestiana entre armènis e russes pendent la Primièra Guèrra Mondiala, e amb aquel pretèxt reprimiguèron durament una revòlta dins la region de Van en abril de 2015.
 
 
Los precedents
 
Mas l’asirança contra los armènis veniá de luènh. Ja en abril de 1909, quand los Joves Turcs luchèron per prene lo poder al soudan Abdülhamit IId, se debanèt lo masèl d’Adana, que i tuèron entre 15 000 e 30 000 armènis. E quitament dètz ans abans, Abdülhamit IId aviá cridat a atacar las comunautats crestianas per evitar lo desmembrament de l’empèri qu’èra ja en decadéncia. Pendent lo procès de turquizacion que se debanèt entre 1894 e 1896, los turcs, amb la collaboracion de qualques elements curds, protagonizèron tota sòrta d’abuses contra los armènis: mai de 200 000 assassinats impunits, un milion d’armènis despossedits de lors bens, de conversions forçadas a l’islam e tres cents vilatges escafats de la mapa dins la region de Van. Los mèdias europèus parlèron d’aqueles “chaples hamidians”, e quitament parlavan d’Abdülhamit IId coma d’un soudan sanguinari e assassin. Mas es tot çò que lo Mond faguèt a prepaus d’aqueles crimes. Aqueles episòdis de 1896 e de 1909, debanats en totala impunitat, foguèron los precedents dirèctes del genocidi de 1915.
 
 
Lo genocidi
 
Lo nòu govèrn revolucionari del Comitat d’Union e Progrès, mai conegut coma los Joves Turcs, veniá de reversar Abdülhamit IId e seguissiá la devisa “Libertat, egalitat, fraternitat”, inspirada de la Republica Francesa, e mai seguissiá la doctrina del pantoranisme que cercava l’union de totes los pòbles turqueses d’Euròpa e Asia. Dirigit pel primièr ministre Mehmet Talat Paşa, lo nòu regim reprimiguèt amb sang e mòrt totas las regions de l’empèri ont i aviá de comunautats armènias e faguèt executar totes los soldats crestians de l’armada. En mai d’aquò, totes los foncionaris armènis de l’administracion otomana foguèron destituits e s’ordenèt la pena capitala pels soldats de l’armada que volguèsson pas participar en aquel genocidi. Comencèron las incineracions massissas, l’inoculacion de malautiás als enfants, l’usatge de gases toxics, los violaments sistematics de las joventas e las fatigantas marchas per alonhar la populacion armènia subreviventa de la frontièra amb Russia en tot la menar a de camps de concentracion e de mòrt al sud de l’empèri.
 
 
L’oblit
 
Mentretant, la comunautat internacionala, concentrada sus la Primièra Guèrra Mondiala, diguèt pas grand causa. Vertat es que se debanèt qualque procès contra los responsables maximals del genocidi, jutjats e condemnats a mòrt “in absentia” perque avián fugit en Alemanha. L’afar armèni passèt a l’oblit general. “Qual se remembra de l’aniilacion dels armènis?”, çò diguèt, segon d’unes, Adolf Hitler per justificar sa politica similara.
 
Aquel oblit encoratgèt, segur, los nazis a menar lor politica d’exterminacion massissa, e tanben la nòva Republica de Turquia, sorgida en 1923 amb Mustafa Kemal Atatürk, a negar lo genocidi. Aquela negacion s’es mantenguda amb los successius govèrns turcs qu’an emplegat totas lors fòrças academicas, diplomaticas, politicas e judiciàrias per perseguir e reprimir tota mençon del genocidi armèni de fa cent ans.
 
 
La memòria
 
A l’ora d’ara, la memòria del genocidi se manten solament dins la jove Republica d’Armenia, nascuda en 1990 a partir del desmembrament de l’URSS, e dins los païses ont la diaspòra armènia es nombrosa.
 
Justament França, lo país qu’inspirèt los Joves Turcs, es lo primièr país a impulsar d’iniciativas per reconéisser lo genocidi e a ensajat dos còps de ne penalizar la negacion, mas a mal capitat. Lo Parlament Europèu reconeis lo genocidi dempuèi 1987 gràcias a la pression de qualques eurodeputats franceses.
 
 
 
 
 

 
 
 
 


Informacion restacada: “Armènia: el genocidi negat” dins Vilaweb.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies