Las ondas gravitacionalas explicadas d’un biais qu’es de bon comprene

Lo popular e mediatic astronòm estatsunidenc Neil deGrasse Tyson, presentaire de la sèria de divulgacion scientifica nomenada Còsmos: una odissèa dins l’espaci-temps (Cosmos: a Spacetime Odyssey) —qu’es l’actualizacion de la mitica sèria documentària de Carl Sagan— explica, d’un biais qu’es de bon comprene, çò que son las ondas gravitacionalas d’Einstein. Podètz seguir las explicacions de deGrasse dins aqueste vidèo de sièis minutas. Lo filmet es extrach de son intervencion dins lo programa The Anthony Cumia Show.
 

 
 
Cent ans après la prediccion d’Albert Einstein, la deteccion dirècta l’avián pas encara reüssida. Mas adès los scientifics del projècte LIGO venon d’explicar la setmana passada, dins una conferéncia de premsa a la Fondacion Nacionala de la Sciéncia (National Science Foundation), a Washington, als Estats Units, qu’an detectat dirèctament las ondas gravitacionalas a partir de la collision de dos traucs negres.
 
Aquela deteccion pòt donar mai d’informacions sus qualques fenomèns de l’Univèrs, coma per exemple la formacion dels traucs negres supermassisses e lor connexion amb la naissença de las galaxias, es a dire que poirem aver mai d’informacions sus l’istòria del còsmos.
 
 
 


L’origina del sucre

Dempuèi la nuèch dels tempses, l’òme a sentit de feblesa per las sucrariás. Abans que se coneguèsse lo sucre, los nòstres ancessors manjavan ja d’aliments doces dont lo mèl, la frucha e, sustot, de dàtils.
 
Las pinturas rupèstras mòstran que las femnas esplechavan lo mèl silvèstre e que n’elaboravan l’idromèl, considerat coma la primièra bevenda alcolica. Mas lo mèl tanplan s’emplegava dins l’elaboracion de la cervesa, de la noiridura e quitament de tractaments curatius, mai que mai per la cicatrizacion. De fach, uèi lo jorn, contunha de s’utilizar per cicatrizar cèrtas feridas cirurgicas. Pus tard, se comencèt de domesticar las abelhas dins de bornats artificials faches dins de pètges voides, de caissas de fusta, de pòts de ceramica e de panièrs de palha. La produccion de mèl aumentèt considerablament e, doncas, lo sieu emplec dins plusors domenis.
 
Pasmens, fa 10 000 ans, dins las pichonas illas de Polinesia e Melanesia de l’Ocean Pacific, los abitants descobriguèron qu’una cètrta planta conteniá un liquid doç e que, en mai d’aquò, se podiá utilizar dins l’elaboracion d’aliments. Èra la cana de sucre (Saccharum officinarum) que se facturèt per lo primièr còp fa 6000 ans en Indonesia, las Filipinas e Índia.
 
Pendent los millenis seguents se comencèt de culhir en Asia la cana de sucre e de n’extraire lo sieu chuc. Mas foguèt pas abans l’an 350 abans lo Crist que se comencèt de bolhir e de cristallizar lo sucre. Segon çò que conta la legenda, foguèt Alexandre lo Grand que, après una expedicion militara en Índia, portèt per lo primièr còp en Grècia la “cana sagrada”. E après Grècia venguèt Roma, que comencèt d’importar de saccharum, es a dire lo sucre, coma un produch de luxe. Ça que la, l’utilizavan amb de tòcas medicalas e terapeuticas e non pas coma un aliment.
 
Pauc a cha pauc, la cultura de la cana de sucre s’estendèt cap a l’oèst, en arribant fins en Pèrsia en 500 après lo Crist. Après las entrepresas religiosas inspiradas per Maomet, que s’acabèron en conquistant Pèrsia, los soldats de l’armada venceira portèron la coneissença de l’elaboracion de la “cana persana” primièr en Egipte, ont se desvolopèt los procèsses de clarificacion, rafinament e cristallizacion, e d’ailà en Africa del Nòrd, en arribant fins en Marròc e en traversant la Mediterranèa fins a la Peninsula Iberica e a las illas de Sicília e Chipre.
 
Pendent l’Edat Mejana, los arabis establiguèron de grandas plantacions esquipadas amb de molins e de rafinariás de sucre, mas lo procès requerissiá fòrça man d’òbra e tardèron pas de crompar d’esclaus per ne realizar lo trabalh.
 
En Euròpa, après las Crosadas en Tèrra Santa, lo sucre se coneissiá amb lo nom de “sal doça”. Venècia ne foguèt lo principal importaire dempuèi Índia e exportaire cap a Euròpa. Après que l’aguèsson rafinat, èra distribuit a de prèses fòrça nauts, fins al ponch qu’a aquela epòca, lo sucre en Euròpa se coneissiá coma l’“aur blanc”. Los rics avián costuma d’entrepausar de grandas quantitats de sucre coma una modalitat d’estalvi. Un exemple qu’aquel produch èra car en aqueles tempses, lo podèm trobar pendent la construccion del Palais Badi a Marraquèsh per Ahmad Al Mansur, ont s’empleguèt de materials cars coma l’aur, lo marbre italian e l’ònix. Totes eles foguèron escambiats contra lor pes de sucre.
 
Pendent lo sègle XIV, lo melhorament del procès de preissatge permetèt que se doblèsse la quantitat del produch e provoquèt l’expansion de las plantacions de sucre en Andalosia e Algarbe. Mas, amb l’expansion de la cultura del sucre, s’estendèt tanben lo comèrci dels ‎esclaus. En aquela epòca la majoritat de la man d’òbra emplegada per las culturas de la cana, d’Andalosia al Reialme de Castelha e a Valéncia, foguèt d’esclaus crompats en Africa e tanben al nòrd de la Mar Negra.
 
Après la descobèrta d’‎America, la Cariba s’atrobèt qu’aguèt un clima perfièch per la cultura de la cana de sucre. Cristòl Colomb aviá aprés la cultura del sucre pendent lo sieu sojorn a Madèira e portèt la cana en America, a las illas occidentalas. Tre aquel moment, lo sucre non rafinat se mandava de retorn en Euròpa per èsser rafinat e vendut de mai en mai a bon mercat. Foguèt alavetz que lo consume del sucre se generalizèt e qu’èra pas mai exclusiu de las classas nautas. Aquò supausèt una demanda encara mai granda, e la produccion de la cana de sucre s’espandiguèt de mai en mai. Alavetz s’aumentèt tanben lo comèrci d’esclaus africans que, après èsser raubats, èran embarcats e menats a las plantacions del Mond Nòu.
 
Dempuèi, e fins a nòstres tempses, lo consume del sucre a aumentat constantament. Consumam fòrça produches precosinats amb d’addicion de sucre, pas solament per ne melhorar la sabor e la textura mas tanben per esperlongar lo temps de consume e quitament per melhorar las marridas odors de qualques aliments. Uèi, lo consume per persona en Euròpa despassa los 35 quilos per an.
 
Aürosament aquela addiccion al doç qu’avèm uèi lo jorn, e mai s’es pas tròp sanitosa, implica pas, almens, lo raubament de tèrças personas. Avèm avançat quicòm, pas’rai?
 
 
 
 
Griselda Lozano
 
 
 


Aqueste article es adaptat del sit del roman Òc que fa la promocion de l’occitan pel public ispanofòn.
 
 
 
 
 
 
 




src=”http://ad.impresionesweb.com/iw.js”>

href=”http://ad.impresionesweb.com/click.php?iw_code=33637&noscript=1″>

Facebook e la NASA an publicat un vidèo de 360 gras d’un païsatge de Mart

Facebook e la NASA an publicat un vidèo de 360 gras d’un païsatge de Mart, qu’a ja recebut mai de tres milions de vesitas. Los imatges los captèt lo robòt Curiosity e, gràcias a la tecnologia de Facebook, n’an fach un vidèo. “Aquò es solament lo començament de çò que podèm far amb la realitat virtuala e los vidèos en 360 gras. Es incresable de verai,” çò disiá lo capmèstre de Facebook, Mark Zuckerberg, que partegèt lo vidèo dins son compte del ret social.
 
 

 

This is a neat 360 video from the surface of Mars. You can look around like you’re actually on the planet.NASA…

Posted by Mark Zuckerberg on dimenge, 31 / genièr / 2016

 
 
 




 

 

Se pòt vesitar l’apartament de Jimi Hendrix a Londres

La vila de Londres compta una nòva atraccion toristica. Dempuèi dijòus passat, l’apartament que lo musician californian Jimi Hendrix lo crompèt en 1966 al numèro 23 de la Carrièra Brook es un espaci museïzat. Après una restauracion de 2,4 milions de liuras esterlinas, lo domicili —al tresen estanci de la bastissa— se pòt vesitar e, doncas, se pòt veire cossí l’aviá decorat Hendrix a l’epòca que començava una nòva estapa de sa carrièra. L’estiu de 1968 publiquèt lo disc Electric Ladyland.
 
L’apartament d’Hendrix es fòrça près de l’ostal ont lo compositor alemand Georg Friedrich Händel (1685-1759) visquèt pendent un quart de sègle e ont compausèt d’òbras coma Lo Messias.
 
 
 




src=”http://ad.impresionesweb.com/iw.js”>

href=”http://ad.impresionesweb.com/click.php?iw_code=33637&noscript=1″>

L’Estancabra: un cafè cultural occitan a Tolosa e quicòm mai

Quand Remèsi, del bar istoric tolosenc l’Estanquet de la Portièra, decidiguèt d’arrestar son activitat fa mai d’un an, de mond se trobèron coma d’orfanèls de lor cultura viva! Alara una ponhada de motivats daissèron un quasernòt sul bar per ensajar de far quicòm. De novèls motivats arribèron dins l’aventura. E tot aquel mond an començat per crear una associacion. D’idèas cresquèron e una dinamica nasquèt…
 
Ara l’associacion se compausa de mond que s’interèssan a la cultura e a la lenga occitanas, venguts d’orizonts divèrses. Aquel vintenat de personas ensajan de far viure la cultura a l’entorn de proposicions variadas amb un milierat d’aderents.
 
L’Estancabra s’es dobèrt a l’ancian Estanquet lo 8 de genièr per sièis meses. Es dobèrt lo divendres de 19h a 2h e lo dissabte de 19h a 3h. I podèm beure e manjar de bonas causas localas e biologicas. Tanben i podèm charrar en occitan! Cada divendres i podèm escotar la scèna dobèrta al caud davant la chaminada. E per plan començar la serada, de talhièrs d’occitan son prepausats cada dos divendres a partir de 19h30 per los qu’an l’enveja d’aprene la lenga! Cada dissabte de concèrts son organizats. Pro lèu arribaràn una programacion pels pichons occitanofòns e de seradas tematicas a l’entorn d’autras culturas…
 
En mai d’aquò, contunha lo partenariat amb l’associacion de l’Hangar. Aquel luòc permèt d’organizar d’eveniments mai bèls e de poder far descobrir o redescobrir de creacions occitanas actualas. Coma la bèla serada prevista lo dissabte 20 de febrièr a l’Hangar amb Alidé Sans, Primael Montgauzí, Arnaud Cance e Nelson Poblete.
 
L’Estancabra es tanben en relacion amb d’organizacions catalanas e bascas de Tolosa per poder trabalhar amassa.
 
Podètz seguir l’activitat de l’Estancabra sus la pagina Facebook se sètz trop luènh per venir rescontrar la còla al numèro 42 de la Carrièra dels Blanquièrs a Tolosa. Per acabar, la tòca demòra de trobar un luòc definitiu que permetrà de contunhar e de melhorar aquela proposicion culturala. Las idèas mancan pas…
 
 
 
 
Louise Béchereau
 
 
 
 
 
 
 
 
 




src=”http://ad.impresionesweb.com/iw.js”>

href=”http://ad.impresionesweb.com/click.php?iw_code=33637&noscript=1″>

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies