Vielha: rassemblament solidari amb Pablo Santos pel retorn al país de sa filha Noa

Se debanèt ièr davant lo tribunal de Vielha un rassemblament en solidaritat amb Pablo Santos, que i protèsta dempuèi qualques jorns en tot reclamar sa filha de 5 ans, Noa, raubada per sa maire dempuèi 15 meses en Uruguai. “Sonque voi que me dèishen veir ara mia hilha, voi hèr part dera sua educacion”, çò explicava Santos a Aué TV.
 
Fa 15 meses, la maire de Noa, qu’es d’origina uruguaiana, tornèt dins son país amb la filha. Pablo denoncièt aquel fach e la justícia d’Uruguai a prononciat una senténcia qu’obliga la maire de far tornar venir la petita Noa a Vielha, luòc de residéncia abitual de la familha. Mas lo tribunal de Vielha reconeis pas aquela senténcia e doncas l’aplica pas. Per aquela rason Pablo es a protestar davant las pòrtas del tribunal e ara a rescontrat la solidaritat dels araneses.
 
“Demanam ad aguesta sala que hèsque tot çò possible entà acabar damb aguest patiment de Pablo e que pogue tornar a veir a Noa”, çò revendican los manifestants a Vielha.
 
En mai d’aquò, una pagina Facebook reclama tanben lo retorn de la petita Noa al país.
 
Lo Sindic d’Aran, Carlos Barrera, parlèt amb Santos e li manifestèt lo sosten del Govèrn d’Aran en tot far las proceduras davant lo departament de justícia de la Generalitat de Catalonha.

 

 
 
 

Maduro planh que Rajoy lo critique e li demanda que se preocupe de Catalonha

Se tenguèt en Veneçuèla un referendum promogut per l’oposicion a prepaus de la reforma constitucionala que vòl menar a bon tèrme lo president Nicolás Maduro. La consultacion se faguèt sens l’acòrdi del govèrn de Caracas e lo resultat es pas inalienable. Participèron mai de sèt milions de personas e lo “non” se i impausèt de longa tòca.
 
Lo govèrn de l’estat espanhòl e sos mèdias tractèron l’informacion, coma d’abitud, en legitimar aquel vòte e deslegitimar lo govèrn de Nicolás Maduro. Dins aquel sens Mariano Rajoy ne critiquèt la reforma constitucionala, comparèt lo president catalan, Carles Puigdemont, amb Nicolás Maduro, e afirmèt que lo partit esquerrista Podèm recep d’argent del govèrn veneçolan. La responsa de Maduro foguèt neta e clara.
 
 
“Ò, Marianito Rajoycito, preocupa-te de Catalonha”
 
Maduro s’estonèt que lo president espanhòl, Mariano Rajoy, aprovèsse la consulta de Veneçuèla en tot ensajar d’empedir lo referendum de Catalonha, puèi que quitament ditz qu’es illegal:
 
“Ò, Marianito, Marianito, Marianito Rajoycito, es legala una consulta parallèla a l’estat, a la Constitucion, una consulta intèrna que l’ai permesa, dels partits de la drecha, mas es pas legal lo referendum que vòl lo pòble de Catalonha per decidir son estatut davant l’estat espanhòl”.
 
En mai d’aquò, Maduro critiquèt que per Rajoy “la temptativa del pòble de Catalonha de far una jornada democratica e un referendum consultatiu [foguèsse] illegala”, e assolidèt net e clar:
 
“Ven pas a ieu de dire mon opinion ni mai de metre lo nas dins los afars intèrnes d’Espanha ni de Catalonha, la brava Catalonha, la rebèlla Catalonha”.
 

 
 
 
Sèt milions de participants
 
Lo referendum en question que se’n felicitava Rajoy en Veneçuèla es una consulta promoguda per l’oposicion veneçolana contra lo plan de la reforma de la Constitucion. Segon los organizaires i participèron mai de sèt milions de personas que votèron massissament pel “non”. Segon lo president de l’Assemblada, l’opausant Julio Borges, aqueles resultats daissan Maduro “revocat”.
 
“Amb los vòtes emeses pel pòble veneçolan, Nicolás Maduro es matematicament revocat. Aitala èra la paur que la sentiá pel referendum, e per aquela rason lo voliá empedir, per aquela rason lo govèrn vòl pas far jamai d’eleccions”.
 
L’opausant assegurèt que la consulta populara se faguèt amb “un suènh e una confiança totalas” e mai se los veneçolans an agut mens de centres de votacion que d’abitud. “Totun, lo pòble a superat totes los obstacles, la paur, la violéncia e las menaças del govèrn contra los foncionaris, e las gents se son quilhadas pertot en Veneçuèla”.
 
Pel govèrn de Maduro, la consultacion es pas legitima.
 
 
D’irregularitats sospechadas
 
Las irregularitats d’aquel vòte se manifèstan dins las donadas dels votants a l’exterior, mai i que mai dins l’estat espanhòl. Segon los organizaires del vòte, lo 99,9% dels veneçolans residents en Espanha votèron contra la reforma de Maduro. An raportat 91 985 vòtes, mas segon l’Institut Estatal d’Estadistica (INE), lo 1r de genièr de 2017 i aviá solament 68 639 residents veneçolans en Espanha, enfants incluses.
 
En mai d’aquò, an publicat un vidèo sus YouTube amb un suspècte enregistrament telefonic entre lo secretari de la justícia de l’estat d’Aragua, Filiberto Colmenares, e lo secretari del partit opausant Taula de l’Unitat Democratica (MUD, en espanhòl), José Gregorio Hernández. Dins aquela convèrsa, Colmenares explica a Hernández cossí an ensajat d’apondre 50 000 vòtes.
 

 

L’occitanista aranés Jusèp Boya es ara lo nòu director de l’Agéncia Catalana de Patrimòni Cultural

L’occitanista Jusèp M Boya es ara lo nòu director general de l’Agéncia Catalana de Patrimòni Cultural de la Generalitat de Catalonha. Foguèt nomenat dimars passat en tot prene la seguida d’Àlex Susanna, un escrivan e poèta fòrça sensibilizat amb Occitània e l’occitan.
 
Nascut a Les (Val d’Aran), Jusèp Boya es diplomat en geografia e istòria, especializat en istòria medievala a l’Universitat de Barcelona. Faguèt tanben d’estudis de museologia,  conservacion e gestion del patrimòni cultural a l’Universitat de Montréal (Quebèc). Fa partida del còrs dels conservators dels musèus de la Generalitat de Catalonha dempuèi 1988 e foguèt director del Musèu de la Val d’Aran entre los ans 1986 e 1990, cap del Departament de Gestion Museografica del Musèu d’Istòria de Catalonha entre 1996 e 2008, e responsable del projècte del Musèu Nacional d’Istòria, Arqueologia e Etnologia de Catalonha. Es lo cap del Servici dels Musèus e de la Proteccion dels Bens Mòbles del Departament de la Cultura de la Generalitat, dempuèi mai de 2011. Fa gaire, èra lo director del Musèu d’Istòria de Catalonha e responsable del projècte del Musèu Nacional d’Istòria, Arqueologia e Etnologia de Catalonha.
 
Sa nominacion es estada ben aculhida en Aran, mai que mai a un moment que lo petit país de cap de Garona prepara sa candidatura per venir Patrimòni de l’Umanitat per l’UNÈSCO.
 
 
Engatjat amb Occitània e l’occitan
 
 “Era unitat dera lengua e dera nacion occitana ei estat ua des mies granes linhes de trabalh”, çò explicava Boya a Jornalet en setembre de 2014. “Ja en 1984, quan trabalhaua en Musèu dera Val d’Aran, introdusiguè era grafia normalizada e era grana mapa d’Occitània”. L’istorian precisava qu’“en aqueth moment calie ua visualizacion deth hèt occitan, çò que mos portèc alavetz problèmes damb era classa politica aranesa, tant de dreta coma de quèrra”.